Checklist อาการต้องสงสัย: หมูของคุณกำลังเป็น FMD หรือไม่?

การตรวจพบโรคปากและเท้าเปื่อย (FMD) ได้รวดเร็วตั้งแต่วันแรกที่เกิดการติดเชื้อ คือปัจจัยตัดสินว่าฟาร์มจะรอดพ้นจากวิกฤตหรือไม่ เนื่องจากปริมาณเชื้อที่หมูปล่อยออกมาจะเพิ่มขึ้นอย่างทวีคูณตามระยะเวลาที่แสดงอาการ

 

 

  1. การสังเกตตุ่มพอง: รอยโรคจำเพาะของโรค

ลักษณะเด่นที่สุดของ FMD คือการเกิดตุ่มน้ำพอง (Vesicles) ซึ่งเกิดจากการที่ไวรัสเข้าไปทำลายเซลล์ชั้นเยื่อบุผิว โดยจุดที่ต้องตรวจสอบอย่างละเอียดมี 3 ตำแหน่งหลัก:

  • บริเวณจมูกและริมฝีปาก: เริ่มต้นจากการเป็นจุดแดง พัฒนาเป็นตุ่มน้ำใส และจะแตกออกภายใน 24 ชั่วโมง กลายเป็นแผลหลุมแดง ที่ขอบแผลขรุขระ

  • บริเวณกีบเท้า: ตุ่มน้ำมักเกิดบริเวณไรกีบ (ขอบรอยต่อระหว่างผิวหนังกับกีบ) และร่องกีบ หากอาการรุนแรงตุ่มน้ำจะลามไปถึงส้นเท้า ทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นเน่าเสียและเกิดภาวะ กีบหลุด”

  • บริเวณเต้านม: ในแม่หมูให้นม อาจพบตุ่มพองที่บริเวณหัวนม ทำให้แม่หมูเจ็บปวดและไม่ยอมให้ลูกกินนม

  1. อาการทางอ้อม: สัญญาณเตือนก่อนเห็นรอยโรค

ในบางครั้ง ตุ่มน้ำอาจยังไม่ชัดเจนหรือหลบซ่อนอยู่ตามร่องกีบ ให้สังเกตพฤติกรรมผิดปกติที่มักเกิดขึ้นล่วงหน้า ดังนี้:

  • ไข้สูง: หมูจะมีอุณหภูมิร่างกายสูงถึง 40-41°C (104-106°F) ตัวร้อนจัดและนอนสุมกัน

  • เดินกะเผลก: เป็นสัญญาณเริ่มแรกที่พบบ่อยที่สุดในหมูขุน หมูจะลุกยืนลำบาก เจ็บเท้า กระวนกระวาย หรือนอนบ่อยขึ้น

  • น้ำลายไหลนย้อย: เนื่องจากการอักเสบในช่องปากทำให้หมูเกิดความเจ็บปวด ไม่ยอมกลืนน้ำลาย หรือกลืนน้ำลายลำบาก และจะพบหมูมีการ “สะบัดปาก” หรือทำเสียงเคี้ยวปาก

  • เบื่ออาหาร: หมูจะหยุดกินอาหารกะทันหัน ซึ่งส่งผลให้ปริมาณอาหารที่เหลือในรางมากผิดปกติ

  1. การวินิจฉัยแยกโรค (Differential Diagnosis)

ความท้าทายที่สุดของโรค FMD คืออาการแทบจะ แยกไม่ได้ จากโรคในกลุ่ม Vesicular Diseases อื่นๆ หากมองด้วยตาเปล่า โรคที่มีอาการคล้ายคลึงกันได้แก่

 

 

 

 

เอกสารอ้างอิง (References)

Kittelberger, R., et al. (2011). Comparative evaluation of real-time RT-PCR assays for the detection of foot-and-mouth disease virus. Journal of Virological Methods, 177(1), 1-10.

Laddy, D. J., et al. (2007). Immunogenicity of novel consensus-based DNA vaccines against Foot and Mouth Disease Virus. Vaccine, 25(16), 2984-2989.

Vannier, P., et al. (2007). Swine Vesicular Disease. The Pig Journal, 60, 112-121.

กองสารวัตรและกักกัน. (2567). แนวทางการเฝ้าระวังโรคทางอาการในหมูขุนและแม่พันธุ์. กรมปศุสัตว์.

Zimmerman, J. J., et al. (2019). Diseases of Swine (11th ed.). Wiley-Blackwell.

บทความอื่นๆ
ความเครียดจากความร้อน ภัยเงียบที่ห้ามมองข้าม

            สถานการณ์อากาศร้อนในประเทศไทยที่มีแนวโน้มรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเมื่ออุณหภูมิที่สูงขึ้น จะก่อให้เกิดความเครียดจากความร้อน (Heat Stress) ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อประสิทธิภาพการผลิตไม่แพ้โรคระบาดรุนแรง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแม่สุกรในเล้าคลอดที่ค่อนข้างมีความไวต่ออุณหภูมิที่สูงขึ้น             เนื่องจากสุกรเป็นสัตว์ที่ไม่มีต่อมเหงื่อและมีชั้นไขมันใต้ผิวหนังหนา การระบายความร้อนจึงทำได้ยาก เมื่อเผชิญอากาศร้อนจัดสุกรจะระบายความร้อนด้วยการหอบหายใจถี่ ๆ ส่งผลให้เกิดการสูญเสียก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ในกระแสเลือด จนนำไปสู่ภาวะ เลือดเป็นด่าง (Respiratory Alkalosis) ซึ่งภาวะนี้เปรียบเสมือนจุดเริ่มต้นที่ทำให้ระบบการทำงานของร่ายกายเกิดความผิดปกติ            ภาวะเลือดเป็นด่าง ส่งผลต่อสมองส่วนที่ควบคุมความหิว ทำให้แม่สุกรกินอาหารได้น้อยลง จนต้องดึงไขมันและกล้ามเนื้อมาใช้ ทำให้แม่สุกรผอมโทรม มีแผลที่หัวไหล่ และยังส่งผลกระทบต่อรอบการผลิตถัดไป ทำให้อัตราการผสมติดต่ำลง นอกจากนี้ ภาวะเลือดเป็นด่าง จะทำให้ระดับแคลเซียมอิสระในเลือดต่ำลง ส่งผลให้มดลูกไม่มีแรงบีบตัว ระยะเวลาคลอดจึงยาวนานขึ้นเกิน 3-4 ชั่วโมง  เพิ่มโอกาสในการเกิดภาวะตายแรกคลอด (Stillborn) สูงขึ้นจากการขาดออกซิเจน นอกจากนี้ […]

15 Jun 2026
มันกบดานอยู่ในทอนซิล ความเป็นจริงที่น่าตกใจ

มันกบดานอยู่ในทอนซิล ความเป็นจริงที่น่าตกใจ โรคปอดบวมและเยื่อหุ้มปอดอักเสบในหมู (Porcine Pleuropneumonia) ที่มีสาเหตุจากเชื้อแบคทีเรีย Actinobacillus pleuropneumoniae หรือ APP เป็นปัญหาทางเศรษฐกิจที่สำคัญในอุตสาหกรรมการเลี้ยงหมูทั่วโลก แม้ว่าอาการเด่นชัดจะปรากฏในหมูระยะขุน เช่น การตายเฉียบพลันโดยมีเลือดปนฟองออกมาทางจมูก หรือการอักเสบของปอดอย่างรุนแรง แต่ต้นตอที่แท้จริงของปัญหามักเริ่มต้นที่ฝูง “แม่พันธุ์” เชื้อ APP มีคุณสมบัติพิเศษในการเป็นเชื้อประจำถิ่นที่สามารถอาศัยอยู่ในช่องปากและทางเดินหายใจ โดยเฉพาะที่บริเวณต่อมน้ำเหลือง ทอนซิล (Tonsils) ซึ่งเปรียบเสมือนที่กบดานลับลับที่เชื้อใช้หลบเลี่ยงระบบภูมิคุ้มกันและการทำงานของยาปฏิชีวนะบางชนิด ทำให้แม่หมูกลายเป็นพาหะ หรือตัวอมโรคที่สามารถส่งต่อเชื้อไปยังลูกหมูผ่านการสัมผัสใกล้อย่างชิดในช่วงของการเลี้ยงลูกในโรงเรือนคลอด   การกบดานในทอนซิลและการแพร่เชื้อจากแม่สู่ลูก   ทอนซิล: แหล่งที่อยู่สำคัญ โครงสร้างของทอนซิลหมูมีลักษณะเป็นร่อง (Crypts) ซึ่งเอื้อต่อการยึดเกาะของเชื้อ APP โดยใช้ Fimbriae และ Adhesins เชื้อจะอาศัยอยู่ในบริเวณนี้โดยไม่ก่อให้เกิดรอยโรคในแม่พันธุ์ที่มีภูมิคุ้มกันระดับหนึ่งแล้ว แต่เชื้อยังคงมีชีวิตและพร้อมที่จะแบ่งตัวเพิ่มจำนวนเมื่อสภาวะร่างกายของแม่หมูเปลี่ยนแปลงไป ปัจจัยที่กระตุ้นให้เชื้อเพิ่มจำนวน ในช่วงระยะก่อนคลอดและขณะเลี้ยงลูก (Periparturient period) แม่หมูจะเผชิญกับสภาวะเครียดจากการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาและฮอร์โมน ส่งผลให้ระดับภูมิคุ้มกันเฉพาะจุดลดลง เชื้อ APP ที่กบดานอยู่ในทอนซิลจะเริ่มเพิ่มจำนวน และขับออกมาทางน้ำลายหรือสิ่งคัดหลั่งจากทางเดินหายใจ ส่งผ่านไปยังลูกหมูที่เกิดใหม่ซึ่งยังไม่มีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงพอจึงได้รับเชื้อผ่านการสัมผัสโดยตรง (Direct Contact) และกลายเป็นพาหะในระยะถัดมา […]

9 Apr 2026
PDPA Icon

We use cookies to optimize and enhance the experience of using the website. You can learn more about the use of cookies at Cookie Policy and can choose to consent to the use of cookies. by clicking cookie settings

Privacy Preferences

You can choose cookie settings by on/off. Cookies of each type are available on request, except for Necessary Cookies.

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Necessary Cookies
    Always Active

    These types of cookies are essential for the website's operation, i.e. cookies that enable the website to perform basic functions and to allow the website to function normally, such as navigating the website pages. or enable visitors/users of the website to log in and access parts of the website that are reserved for members only. The website will not function properly without these cookies being collected. Therefore, you cannot disable these types of cookies through the system of the Company's website. These cookies do not store information that can personally identify you in any way.

Save